โครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการเพื่อการอนุรักษ์และฟื้นฟูคลองแม่ข่าในระดับครัวเรือน และชุมชนย่อย '56

หลักการและเหตุผล

          ในอดีตคลองแม่ข่าเป็นแหล่งน้ำธรรมชาติที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประชาชนชาวเชียงใหม่ แต่ในช่วงระยะเวลา 20-30 ปี ที่ผ่านมาการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วของเมืองเชียงใหม่ได้ทำให้มีการละเลยความสำคัญของคลองแม่ข่าในมิติต่างๆ ไป ส่งผลให้คลองแม่ข่าเกิดสภาวะเสื่อมโทรมเสื่อมสภาพ รวมทั้งปัญหาคุณภาพน้ำที่เน่าเสียอย่างรุนแรงเป็นอันตรายต่อสุขภาพของประชาชนและเป็นแหล่งมลพิษทางน้ำ ตลอดจนความเสื่อมโทรมทางด้านกายภาพ สุนทรียภาพ และระบบนิเวศของแหล่งน้ำธรรมชาติรวมทั้งคุณค่าทางด้านประวัติศาสตร์ที่เคยมีอย่างสูงในอดีตได้สูญเสียไป ปัญหาส่วนใหญ่มีสาเหตุเริ่มต้นมาจากน้ำทิ้งจากบ้านเรือนและสถานประกอบการที่ไม่มีการบำบัดก่อนปล่อยลงสู่แหล่งน้ำ และการทิ้งขยะลงในแหล่งน้ำ รวมถึงการขาดความรู้ความเข้าใจ และจิตสำนึก ในการใช้วิถีชีวิตร่วมกับแหล่งน้ำอย่างถูกต้อง

          ทั้งนี้เพื่อแก้ไขและบรรเทาปัญหาต่างๆที่เกิดขึ้นดังกล่าวข้างต้น ทั้งด้านน้ำท่วม น้ำเน่าเสีย ทัศนะอุจาดและมลทัศน์ของเมือง ทางผู้จัดจึงมีแนวคิดในการจัดกิจกรรมเชิงบูรณาการขึ้น โดยอาศัยความร่วมมือจากเทศบาล ทสจ. ชุมชน เจ้าของบ้านเรือนที่อาศัยอยู่บริเวณริม 2 ฝั่งคลองแม่ข่า และนักศึกษาจากคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งจะเป็นพลังในการเชื่อมต่อข้อมูลวิจัยในเชิงปฏิบัติการเพื่อการอนุรักษ์ และฟื้นฟูคลองแม่ข่าในระดับครัวเรือน และชุมชนย่อยอย่างยั่งยืนต่อไป

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อสำรวจรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์สภาพปัญหาการปล่อยน้ำทิ้ง-น้ำเสีย และขยะมูลฝอยจากครัวเรือนลงสู่คลองแม่ข่า เพื่อเป็นข้อมูลสนับสนุนแนวทางวิจัยในการออกแบบเทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อการอนุรักษ์และฟื้นฟู คลองแม่ข่าตามสภาพปัญหาที่เกิดขึ้นจริง
  2. เพื่อเป็นการสร้างจิตสำนึก โดยผ่านการมีส่วนร่วมของชุมชน หน่วยงานราชการ ชมรม และนักเรียน นักศึกษา ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูคลองแม่ข่า
  3. เพื่อวิจัย และจัดอบรม สาธิตถ่ายทอดเทคโนโลยีการบำบัดคุณภาพน้ำเบื้องต้น ซึ่งอิงผลข้อมูลที่ได้จากรวบรวม สำรวจและวิเคราะห์ผล เพื่อใช้เป็นแนวทางการจัดการและแก้ไขปัญหาที่แหล่งกำเนิด โดยผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม รวมถึงการพัฒนาบุคลากรในชุมชน ให้สามารถเป็นพี่เลี้ยงด้านการอบรม สาธิตและ ดูแลรักษาอุปกรณ์สาธิตต่อไปได้
  4. เพื่อเป็นข้อมูลสนับสนุนแนวทางวิจัยในการออกแบบเทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อการอนุรักษ์และฟื้นฟู คลองแม่ข่าตามสภาพปัญหาที่เกิดขึ้นจริง

พื้นที่นำร่องในการเก็บข้อมูล

พื้นที่เป้าหมายในการดำเนินการ มี 3 ชุมชน คือ 

  1. ชุมชนที่อยู่บริเวณร่องกระแจะ  ซึ่งมี 3 ชุมชนคือ ชุมชนเชียงยืน  ชุมชนสามัคคีพัฒนา และชุมชนหลังวัดโลกโมฬี
  2. ชุมชนอุ่นอารี 
  3. ชุมชนเหมืองกลาง

กิจกรรมที่ดำเนินการ

ที่ วันที่จัดกิจกรรม รายการกิจกรรม สถานที่จัด รายละเอียดกิจกรรม
1 9 ม.ค. 56 การประชุมคณะทำงานและนักศึกษาเพื่อชี้แจงวิธีการเก็บแบบสำรวจและเตรียมความพร้อมในการเข้าเก็บข้อมูลและแบ่งกลุ่มในการลงพื้นที่เป้าหมาย ห้องประชุม 3 ตึก RTT คลิก
2 ระหว่างวันที่ 10-18 ม.ค. 56 จัดทำแผนการดำเนินกิจกรรมและรายละเอียดการดำเนินโครงการฯ - -
3 ระหว่างวันที่ 10-18 ม.ค. 56 การการจัดทำแบบสำรวจข้อมูล  (ตัวอย่างแบบสำรวจ) - -
4 23 ม.ค. 56 การลงพื้นที่เพื่อสำรวจพื้นที่จริงและชี้แจงการดำเนินโครงการ และเตรียมความพร้อมก่อนการนำนักศึกษาทั้งหมดลงพื้นที่ พื้นที่เป้าหมายทั้ง 3 ชุมชุน ได้แก่ ชุมชนอุ่นอารีย์ ชุมชนที่อยู่บริเวณร่องกระแจะ และ ชุมชนเหมืองกลาง คลิก
5 3 ก.พ. 56 การลงพื้นที่เพื่อสำรวจและเก็บรวบรวมข้อมูลปัญหาการปล่อยน้ำทิ้ง-น้ำเสีย และขยะมูลฝอยจากครัวเรือนลงสู่คลองแม่ข่า โดยใช้แบบสำรวจ และการตรวจวัดปริมาณน้ำเสียในบริเวณชุมชน ครั้งที่ 1  ชุมชนอุ่นอารีย์ คลิก
6 9 ก.พ. 56 การลงพื้นที่เพื่อสำรวจและเก็บรวบรวมข้อมูลปัญหาการปล่อยน้ำทิ้ง-น้ำเสีย และขยะมูลฝอยจากครัวเรือนลงสู่คลองแม่ข่า โดยใช้แบบสำรวจ และการตรวจวัดปริมาณน้ำเสียในบริเวณชุมชน ครั้งที่ 2 ชุมชนที่อยู่บริเวณร่องกระแจะ ซึ่งมี 3 ชุมชนคือ ชุมชนสามัคคีพัฒนา และชุมชนหลังวัดโลกโมฬี คลิก
7 10 ก.พ. 56 การลงพื้นที่เพื่อสำรวจและเก็บรวบรวมข้อมูลปัญหาการปล่อยน้ำทิ้ง-น้ำเสีย และขยะมูลฝอยจากครัวเรือนลงสู่คลองแม่ข่า โดยใช้แบบสำรวจ และการตรวจวัดปริมาณน้ำเสียในบริเวณชุมชน ครั้งที่ 3 ชุมชนเชียงยืน  ชุมชนเหมืองกลาง คลิก
8 13 ก.พ. 56 การจัดประชุมเพื่อสรุปผลการดำเนินงานด้านการสำรวจและเก็บรวบข้อมูล ห้องประชุม 3 ตึก RTT คลิก
9 16 ก.พ. 56 การลงพื้นที่เพื่อสำรวจ และตรวจสอบปริมาณน้ำเสียในบริเวณชุมชนริมคลองแม่ข่าและวัดอัตราการไหลของน้ำ ครั้งที่ 4 บริเวณประตูน้ำของชุมชนอุ่นอารีย์ คลิก